Ký ức 35 năm

“Tôi đã nói với các đồng chí trong đoàn là tôi thích nói chuyện bằng tiếng Việt mặc dù phát âm của tôi không rõ, không sắc. Tôi cũng không biết bắt đầu từ đâu, có lẽ phải mất 300 giờ đồng hồ, thậm chí 300 ngày mới nói hết những gì xảy ra trong quá khứ và ngày nay” - Thủ tướng Hun Sen bắt đầu cuộc trò chuyện 1 tiếng rưỡi, kéo dài hơn dự kiến 30 phút. Ông xúc động nhớ lại những ký ức cách đây 35 năm, thời điểm ông sang Việt Nam lúc mới là một thanh niên 25 tuổi để tìm kiếm sự ủng hộ cách mạng. “Tháng giêng năm 1978, Việt Nam rút quân về, hồi đó tôi đã khóc. Vì sao Việt Nam đánh vào rồi lại rút về, đấy là một thời điểm khó khăn với tôi. Sau này, tôi hiểu rằng thời điểm đó lực lượng chiến đấu cách mạng ở Campuchia còn ít, trong khi chưa có ngọn cờ chính trị”.

Thủ tướng Hun Sen nhớ rằng Pol Pot có 23 sư đoàn (18 vạn quân), trong khi quân Campuchia chỉ có 28 tiểu đoàn (1 vạn quân). Ông khẳng định không có sự giúp đỡ của quân tình nguyện Việt Nam thì Campuchia không thể giải phóng được nhanh như thế. “Nếu riêng lực lượng của chúng tôi, tôi tính ít nhất phải mất 5 năm. 5 năm thì dân Campuchia không còn ai sống sót. Quân đội Việt Nam cũng bị thương vong nhiều lắm. Vì Campuchia, Việt Nam bị chống phá kinh tế, bị bao vây nhiều mặt. Vừa hy sinh cả quân đội, vừa hy sinh tài sản, vừa hy sinh về chính trị, ngoại giao, chúng tôi không thể quên được. Vì đất nước Campuchia, vì dân tộc Campuchia mà Việt Nam phải hy sinh rất nhiều. Hơn 30 năm người ta mới đưa Pol Pot ra tòa án quốc tế, tức là sau mấy chục năm cộng đồng quốc tế mới công nhận sự đúng đắn của Việt Nam” - ông nói.

Thủ tướng Campuchia cũng nhớ lại lần ông bị sốt rét nằm ở Bệnh viện Thống Nhất, được bác sĩ đặt bí danh là Mai Phúc - hoạt động ở Quân khu X, mặc dù ông cũng không biết Quân khu X ở đâu.

Không chỉ giúp nhân dân Campuchia giải phóng, Việt Nam cũng đã sát cánh bên Campuchia trong những ngày đầu xây dựng đất nước, thời điểm mà cả hai nước còn khó khăn. “Hồi đó (năm 1979) kể cả người Campuchia, kể cả người Việt Nam có gì ăn đó. Tôi là Bộ trưởng Ngoại giao chỉ có chế độ 10 cân gạo, 6 cân ngô. Trong khuôn khổ một đất nước vừa có chiến tranh vừa có hòa bình, chiến tranh tàn phá như thế mình phải làm thế nào?”.

Quan hệ Việt Nam - Campuchia không bao giờ thay đổi

Trong thời điểm hiện tại, Thủ tướng Campuchia cho biết Đảng Nhân dân Campuchia liên tục có bước đi lên và thắng cử. Tăng trưởng của Campuchia năm cao nhất là 13,3%, đến nay trong bối cảnh khó khăn chung vẫn đạt mức 7,6%. Từ một nước nghèo 100% (1979), đến nay Campuchia đã phát triển sắp đạt ngưỡng quốc gia thu nhập trung bình với GDP đạt 1.360USD/người, tỉ lệ nghèo còn 19%. “Dù đất nước có thay đổi, nhưng quan hệ của chúng ta không bao giờ thay đổi. Giờ tôi có điều kiện tốt hơn, nhưng bản chất của Hun Sen không thay đổi” - Thủ tướng Hun Sen khẳng định.

Thủ tướng Hun Sen nhớ lại, sau chiến tranh Campuchia đi tìm những con đường cải tổ kinh tế thị trường và phát triển đất nước và may mắn là được Việt Nam thấu hiểu. “Việt Nam tôn trọng độc lập chủ quyền của Campuchia, tôn trọng quyết định của Campuchia. Tôi nói với WB, Campuchia có quân tình nguyện và chuyên gia VN, nhưng Việt Nam rất tôn trọng chúng tôi. Tôi thấy rất may vì điều đó. Đồng chí Lê Đức Anh đã khẳng định đồng chí Hun Sen làm kinh tế làm gì cứ làm. Đó điều tôi cảm thấy rất vinh dự” - ông nói.

Trong cuộc trò chuyện ấm áp và thân tình, Thủ tướng Hun Sen một lần nữa nhấn mạnh dù thế giới có diễn biến gì thì Campuchia - Việt Nam - Lào vẫn tiếp tục đoàn kết. “Mất ổn định ở Campuchia thì cũng ảnh hưởng đến nước láng giềng. Việt Nam khó về kinh tế thì Campuchia cũng gặp khó, Lào cũng thế”. Ông cho biết đã đề xuất với Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nên tổ chức cho thế hệ trẻ Việt Nam - những người có cha đã hy sinh ở Campuchia - đến thăm chiến trường xưa.

“Con tôi hiện là đại biểu quốc hội và lãnh đạo thanh niên cũng đã tới thăm Long Thành - địa điểm tôi xây dựng quân đội. Làm thế để thanh niên hai nước biết quan hệ của chúng ta như thế nào, để thế hệ trẻ biết không có ngày qua thì không có hôm nay, không có hôm nay sẽ không có ngày mai. Cũng giống như không có ngày 2.12.1978 - ngày thành lập Mặt trận Đoàn kết dân tộc cứu nước Campuchia - thì không có ngày 7.1.1979. Không có ngày 7.1.1979 thì không có ngày nay. Không có ngày nay cũng sẽ không có ngày mai, điều này trở thành thành quả lịch sử, cho dù kẻ nào xuyên tạc nhưng thực tế là như vậy” - ông Hun Sen khẳng định.

Cũng tại buổi gặp gỡ, Thủ tướng Hun Sen gửi món quà nhỏ là 200USD cho mỗi quân nhân tình nguyện tham dự giao lưu - những người mà ông nói rằng “đã cứu dân, cứu tổ quốc Campuchia hồi sinh và ngày càng phát triển”.