79% người dân đồng tình
đánh giá chung của các tỉnh, TP cho thấy, sau 3 năm thực hiện thí điểm không tổ chức HđND ở 3 cấp quận, huyện, phưọng tình hình phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương được duy trì và có bước phát triển. đáng chú ý là qua thí điểm đã giảm thiểu nhiều thủ tục hành chính, góp phần tiết kiệm và rút ngắn thời gian xử lý công việc. Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo Hải Phòng, bộ máy chính quyền ở 14 quận, huyện và 70 phưọng thực hiện thí điểm cơ bản đi vào nền nếp, sự chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước cấp trên được tăng cưọng, tính hành chính của UBND rõ nét hơn. Rõ nhất là giảm đầu mối tổ chức, giảm biên chế chuyên trách và phục vụ tại các quận, phưọng, giảm hội họp, giảm chi cho hoạt động của HđND huyện, quận, phưọng.
Tại đà Nẵng, không tổ chức HđND không chỉ rút ngắn được thời gian đối với các thủ tục hành chính mà bước đầu đạt kết quả rõ nét về giảm biên chế và bộ máy trung gian. Giám đốc Sở Nội vụ đà Nẵng đặng Công Ngữ cho biết: Tuy có giảm đi một số cấp đại diện của người dân, nhưng người dân lại tham gia nhiều hơn vào quản lý nhà nước thông qua hình thức dân chủ trực tiếp. Ông Ngữ dẫn chứng: Số lượng cử tri tham dự và lượt ý kiến tham gia tại các buổi tiếp xúc cử tri của đại biểu QH và HđND TP đều tăng lên trong thời gian thí điểm. Số lượng các văn bản chế độ, chính sách được công khai, minh bạch đến nhân dân qua các hình thức niêm yết tại trụ sở UBND và các khu trung tâm, thông báo trên hệ thống truyền thanh, truyền hình, cổng thông tin điện tử và các báo hay gửi trực tiếp đến thôn cũng tăng lên.
Từ kết quả tại một số địa phương thí điểm cho thấy, trách nhiệm của tập thể UBND, cá nhân chủ tịch và các thành viên UBND được nâng cao, thể hiện rõ vai trò của người đứng đầu cơ quan hành chính trong chỉ đạo, điều hành công việc khi không còn tổ chức HđND. Mặt khác, việc thực hiện cơ chế chủ tịch UBND cấp trên trực tiếp bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức chủ tịch, các thành viên UBND huyện, quận, phưọng, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác điều động, luân chuyển, bố trí cán bộ ở địa phương theo hướng nâng cao chất lượng, khắc phục tình trạng cục bộ địa phương, hạn chế được tâm lý hoạt động nhiệm kỳ. Có lẽ đó là lý do khiến 79% người dân được họi đều đồng tình với việc không tổ chức HđND ở 3 cấp này.
Tăng chất lượng dịch vụ công
để đánh giá rõ hiệu quả của việc không tổ chức HđND quận, huyện, phưọng, một nhóm nghiên cứu độc lập đã đưa ra những kết quả khá thú vị. Theo ông Nguyễn Việt Cưọng, đH Kinh tế Quốc dân Hà Nội, một thành viên của nhóm nghiên cứu, thì không tổ chức HđND không chỉ giảm gánh nặng cho nền hành chính vì phải trả lương cho đội ngũ nhân sự khá cồng kềnh mà còn góp phần giảm những chi phí lót tay, bôi trơn cơ quan công quyền của người dân. Cụ thể, ở các tỉnh/thành phố đang thí điểm, khả năng người dân phải đưa hối lộ ở bệnh viện công giảm 12%, hối lộ để có sổ đọ giảm 13%, để có việc làm trong cơ quan nhà nước giảm 24% so với tỉnh vẫn có tổ chức HđND ở cấp quận, huyện, phưọng. Nhóm tác giả đưa ra nhận xét: Việc không tổ chức HđND cấp quận/huyện đã cải thiện đáng kể một loạt các dịch vụ công ở Việt Nam, từ chất lượng đường sá tới y tế và dịch vụ khuyến nông. Điều đáng ngạc nhiên là không còn tổ chức HđND, tham nhũng cũng đã giảm đi đáng kể.
đánh giá về kết quả của nghiên cứu độc lập này, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, Bộ Nội vụ Nguyễn Hữu đức cho rằng: Vẫn chưa có căn cứ khoa học để khẳng định không tổ chức HđND là góp phần giảm tham nhũng. Bởi mục tiêu của thí điểm khi đặt ra là tổ chức hợp lý chính quyền địa phương, phân biệt rõ mô hình quản lý đô thị và mô hình chính quyền nông thôn để đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính, làm cho bộ máy chính quyền các cấp bảo đảm tính thống nhất, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ nhân dân tốt hơn. Chúng ta chỉ có thể khẳng định, không tổ chức HđND sẽ giảm chi phí hành chính mà vẫn đảm bảo tính dân chủ ở cơ sở vì người dân sẽ trực tiếp phản ánh nguyện vọng của mình đến UBND hoặc HđND cấp tỉnh. Như vậy, không tổ chức HđND, về lý nó chỉ có tác động lớn tới lĩnh vực kinh tế-xã hội. Chẳng hạn đối với những trường hợp cấp bách như dịch bệnh, lũ lụt, đại diện UBND có thể quyết ngay, từ đó rút bớt được những thủ tục rưọm rà.
Lục Bình